ด้วงหนวดยาว ด้วงทุเรียน

ด้วงหนวดยาว ด้วงทุเรียน

ด้วงหนวดยาว คือ แมลงกลุ่มด้วงปีกแข็งที่อยู่ในอันดับโคลีออพเทอร่า วงศ์ ซีแรมไบซิดี้(Cerambycidae)เป็นแมลงกลุ่มใหญ่ที่พบเห็นได้ทั่วโลก จุดเด่นที่เห็นได้ชัดเจนคือ ส่วนของหนวด ที่มีความยาวพอๆกับลำตัวหรือมากกว่าลำตัว เนื่องจากเป็นวงศ์ของแมลงที่ใหญ่มาก จึงมีความแตกต่างทางกายวิภาคหลายอย่างทำให้มีการแบ่งวงศ์ย่อย (subfamilies) อีกหลายวงศ์ย่อย เช่น Cerambycinae มีมากถึง 715 สกุล วงศ์ย่อย Prioninae

ที่บ้านเรารู้จักกันดีคือด้วงหนวดยาวอ้อย Dorysthenes buqueti อีกกลุ่มหนึ่งคือวงศ์ย่อย Lamiinae ที่บ้านเรามีรายงานอยู่ 2 ชนิด คือด้วงหนวดยาวเจาะลำต้น Batocera rufomaculata (De Geer) และ Batocera rubus (Linnaeus, 1758)

ด้วงหนวดยาวที่เจาะลำต้นทุเรียนมีชื่อสามัญภาษาไทยว่า ด้วงหนาวยาวเจาะลำต้น หรือด้วงบ่าหนามจุดนูนดำ ชื่อสามัญภาษาอังกฤษมีหลายชื่อ เช่น long horned beetle, black-raised-spot long horned beetle, bark borer, mango stem-borer, tropical fig borer, Mango stem borer แมลงชนิดนี้พบการระบาดใน ไทย จีน อิสราเอล อินเดีย จอร์แดน เลบานอน ลาว มาเลเซีย เมียนมาร์ ปากีสถาน ศรีลังกา ซีเรีย บังคลาเทศ ด้วงหนวดยาวเจาะต้นนอกจากจะมีชื่อวิทยาศาสตร์ Batocera rufomaculata (De Geer)แล้ว ยังมีชื่อพ้องอื่นๆอีก ได้แก่ Cerambyx cruentatus Gmelin, Cerambyx rubiginosus Voet, Cerambyx rufomaculatus DeGeer, Batocera rubra (Linnaeus) Léfroy, Batocera rubus (Linnaeus) Schröter,

ด้วงหนวดยาวหรือด้วงทุเรียนในแถบบ้านเราเป็นแมลงศัตรูพืชที่สำคัญของทุเรียน และมะม่วง นอกจากนี้ยังมีพืชอาศัยอื่นๆ เช่น นุ่น มะม่วงหิมพานต์ มะกอก สนทะเล อะโวคาโด ขนุน มะเดื่อฝรั่ง โกโก้ หม่อน สาเก ยางพารา สาละ เป็นต้น

ลักษณะการทำลายของด้วงหนวดยาว

ด้วงหนวดยาวตัวเต็มวัยเพศเมียวางไข่โดยฝังไว้ใต้เปลือกต้นทุเรียน หนอนจะกัดกินชอนไชไปตามเปลือกไม้ด้านใน ทำให้เกิดยางไหล หนอนอาจควั่นเปลือกจนรอบลำต้น ทำให้ท่อน้ำท่ออาหารถูกตัดทำลายเป็นเหตุให้ต้นทุเรียนทรุดโทรม ใบเหลืองร่วง และตายได้ แหล่งปลูกทุเรียนทั่วประเทศไทยส่วนใหญ่พบว่าด้วงหนวดยาวทำลายทุเรียนพันธุ์หมอนทอง การระบาดค่อยๆ สะสมความรุนแรง เนื่องจากเป็นแมลงกลางคืน พฤติกรรมต่างๆจึงมักเกิดในช่วงกลางคืน เกษตรกรจึงไม่ทราบว่ามีการระบาดของด้วงหนวดยาว

วงจรชีวิตของด้วงหนวดยาว

แมลงกลุ่มด้วงมีการเจริญเติบโตที่เรียกว่าการเปลี่ยนแปลงรูปร่างแบบสมบูรณ์ (complete metamorphosis) คือ ด้วงหนวดยาวเป็นแมลงที่มีการเจริญเติบโตเป็นระยะไข่(egg) ตัวอ่อนหรือหนอน (larval) ดักแด้ (pupal) และตัวเต็มวัย (adult) หรือบางครั้งเรียกว่าพวก โฮโลเมตาโบลา(Holometabola) ระยะหนอนจะมีการลอกคราบหลายครั้ง หนอนวัยสุดท้ายจะเข้าสู่ระยะพักตัวที่เรียกว่าดักแด้ บางชนิดสร้างรังขึ้นมา บางชนิดเอาดินมาหุ้มตัว หลังออกจากดักแด้จะเป็นตัวเต็มวัยที่มีปีก 1 - 2 คู่ ได้แก่ แมลงในอันดับดิพเทอร่า (Diptera) ไฮมีนอพเทอร่า (Hymenoptera) เลพิดอพเทอร่า(Lepidoptera) และโคลีออพเทอร่า(Coleoptera) สำหรับวงจรชีวิตของด้วงหนวดยาวเจาะลำต้นทุเรียน Altaf (2018)รายงานไว้ ดังนี้

  1. ด้วงหนวดยาวระยะไข่ ตัวเต็มวัยเพศเมียจะใช้ส่วนปากที่มีฟันแหลมคมกัดบริเวณเปลือกของลำต้น แล้วใช้อวัยวะวางไข่ที่อยู่ส่วนท้ายของลำตัวส่วนท้องสอดเข้าไปวางไข่เป็นฟองเดี่ยว ด้วงหนวดยาวตัวเมีย 1 ตัว สามารถวางไข่ได้ถึง 250 ฟอง มักจะวางไข่ในช่วงแล้ง ระยะไข่ใช้เวลาประมาณ 10 วัน

  2. ด้วงหนวดยาวระยะหนอน หลังจากไข่ฟักเป็นตัวหนอนจะเจาะทำอุโมงค์เข้าไปกินภายใต้เปลือกของกิ่งหรือลำต้น จะมองเห็นขุยที่เกิดจากมูลของหนอนบริเวณปากรูหรือที่พื้นตรงโคนต้น ระยะหนอนมี 9 ระยะใช้เวลา 253.35 ± 4.37 วัน บางรายงานพบว่าตัวหนอนใช้เวลาพัฒนาเป็นเวลามากกว่า 1 ปี ตัวหนอนทำลายภายในเปลือกกัดเนื้อไม้ทำให้เกิดแผลต้นทรุดโทรมมีผลกระทบต่อการสร้างใบและผลผลิต

  3. ด้วงหนวดยาวระยะดักแด้ จะเข้าดักแด้ภายในต้น หนอนวัยสุดท้ายจะทำรังโดยใช้ขุยและมูลหุ้มลำตัวระยะดักแด้ใช้เวลา 27.5 ± 1.35 วัน

  4. ด้วงหนวดยาวระยะตัวเต็มวัย หลังจากเป็นตัวเต็มวัยจึงจะคลานออกมาเกาะที่ลำต้นให้เห็นตอนกลางคืน ด้วงหนวดยาวเจาะลำต้นทุเรียนตัวเต็มวัยมีชีวิตอยู่ได้นานหลายเดือน และสามารถบินได้ในระยะไกลเพื่อหาพืชอาหาร แต่หากพื้นที่อาหารเหมาะสม มักระบาดซ้ำๆในสวนเดิม ใน 1 ปี จะพบแมลงชนิดนี้ได้ 1 รุ่น หรือ 1 ชั่วอายุขัย ตัวเต็มวัยมีขนาดลำตัวแตกแตกต่างกันได้ โดยมีขนาดตั้งแต่ 39.47 – 74.26 มม. ความแตกต่างของขนาดลำตัวนี้ขึ้นกับพืชอาศัยและสภาพแวดล้อม

การกำจัดด้วงหนวดยาวเจาะลำต้นทุเรียน

  1. การกำจัดด้วงหนวดยาวโดยวิธีเขตกรรม ทำลายแหล่งขยายพันธุ์ โดยตัดกิ่งและต้นทุเรียนที่ถูกทำลายรุนแรงทิ้ง

  2. การกำจัดด้วงหนวดยาวโดยวิธีกล

  • การใช้ตาข่ายดักปลาตาถี่พันรอบโคนต้นเพื่อดักจับตัวเต็มวัย เป็นวิธีการที่ได้ผลมากที่สุด

  • การใช้ไฟส่องจับตังเต็มวัยในเวลากลางคืน ช่วง 20:00 น. ถึงช่วงเช้ามืด

  • หมั่นสำรวจรอบลำต้นต้นทุเรียน สังเกตรอยแผลที่ด้วงวางไข่ ถ้าพบขุยและรอยทำลายให้ใช้มีดถาก ทำลายไข่ทิ้ง และจับตัวหนอนทำลาย

  1. การใช้สารเคมี
  • หากด้วงหนวดยาวเจาะเข้าลำต้นไปแล้ว ให้ฉีดสารฆ่าแมลงที่มีคุณสมบัติเป็นไอระเหยสำหรับไปฆ่าหนอนและดักแด้ที่อยู่ในรูภายในต้น สารเคมีที่มีคุณสมบัติเป็นไอระเหย ส่วนใหญ่จะเป็นสารกลุ่มที่ 1 กลุ่มออร์กาโนฟอสเฟต ได้แก่ คลอร์ไพริฟอส ไดอะซินอน พิริมิฟอสเมทิล หรือไดคลอร์วอส โดยใช้กระบอกฉีดยาดูดสารเคมีชนิดใดชนิดหนึ่งแบบเข้มข้น 1 - 2 ซีซีต่อรู โดยไม่ต้องผสมน้ำเข้าไปในรูเจาะของด้วงแล้วใช้ดินน้ำมันหรืออุดด้วยดินเหนียว

  • กรณีในแหล่งด้วงหนวดยาวระบาดรุนแรง จำเป็นต้องพ่นสารเคมี ให้พ่นสารเคมีกำจัดแมลงสำหรับให้ทั่วบริเวณลำต้นและกิ่งขนาดใหญ่ พ่นติดต่อกัน 2 ครั้ง ห่างกัน 2 สัปดาห์ (วิธีการนี้เป็นวิธีการพ่นสารเพื่อป้องกันการเข้ามาวางไข่เท่านั้น วิธีการนี้ไม่มีประสิทธิภาพไปฆ่าหนอนและดักแด้ที่อยู่ภายใต้เปลือกได้) สารเคมีที่มีประสิทธิภาพใช้พ่นลำต้นป้องกันด้วงหนวดยาวได้แก่ กลุ่ม 1 ออร์กาโนฟอสเฟต เช่น ไดอะซินอน โพรฟีโนฟอส ไตรอะโซฟอส กลุ่ม 2 ฟิโพรนิล กลุ่ม 4 นีโอนิโคตินอยด์ เช่น อิมิดาโคพริด ไทอะมีทอกแซม โคลไทอะนิดิน อะซีทามิพริด เป็นต้น

เรียบเรียงโดย อาจารย์สุเทพ สหายา

เอกสารประกอบการเรียบเรียง

นิรนาม. 2020. ศัตรูพืชในประเทศไทย (Plant pest in Thailand) Batocera rufomaculata (De Geer)
http://ippc.acfs.go.th/pest/G001/T011/INS366

นิรนาม. 2020. ศัตรูพืชในประเทศไทย (Plant pest in Thailand) Batocera rubus (Linnaeus, 1758)
http://ippc.acfs.go.th/pest/G001/T011/INS062

สุเทพ สหายา. 2561. รู้ลึกเรื่อง สารเคมีป้องกันกำจัดแมลงและไรศัตรูพืช. หจก.เฟรม-อัพดีไซน์. กรุงเทพฯ. 108 หน้า

Altaf Hussain Mir. 2018. Bionomics of Batocera rufomaculata De Geer (Coleoptera: Cerambycidae) in mulberry farms of Jammu and Kashmir, India. Journal of Entomological Research 42(2):245. https://www.researchgate.net/publication/326420046_Bionomics_of_Batocera_rufomaculata_De_Geer_Coleoptera_Cerambycidae_in_mulberry_farms_of_Jammu_and_Kashmir_India

Yogesh Kisan Mane and Sunil Madhukar Gaikwad. 2018. VARIATION IN SIZE OF BATOCERA
RUFOMACULATA (DE GEER, 1755) (COLEOPTERA: CERAMBYCIDAE) IN KOLHAPUR DISTRICT, MAHARASHTRA,INDIA https://www.researchgate.net/publication/326440767_VARIATION_IN_SIZE_OF_BATOCERA_RUFOMACULATA_DE_GEER_1755_COLEOPTERA_CERAMBYCIDAE_IN_KOLHAPUR_DISTRICT_MAHARASHTRA_INDIA


33 Likes
ต้นโกโก้ถูกแมลงกัดกินเปลือก ตัวใหญ่มีหนวดปีกแข็ง ขอความรู้ พอเป็นวิทยาทานด้วยขอรับ
สอบถามผู้รู้ค่ะ ไม่ทราบว่าเป็นด้วงชนิดใด และมีวิธีกำจัดอย่างไร เข้าทำลายต้นทุเรียนค่ะ
ไม่รู้เค้าเรียกด้วงอะไรที่ยุในดินบ้างคนเรียกด้วงทรายค่อยกัดกินรากทุเรียนระบาดเยอะมากในแปลงพอมีวิธีจัดการไหมคับ
ทุเรียนเป็นโรคอะไรและแก้ไขยังไงครับ
ใช่ยาชนิดใดกำจัดแมลงชนิดนี้ครับ
มีวิธีแก้หนอนเจาะลำต้นทุเรียนมั้ยครับ
ใช้อะไรกำจัดด้วงหนวดยาวกัดกิ่งทัเรียนครับ
ใครเคยมีปัญหาเกี่ยวกับด้วงเจาะต้นทุเรียนบ้างค่ะ ขอคำแนะนำ วิธีดูแลรักษา ยากำจัด ด้วง #ผู้ปลูกทุเรียนรายใหม่
หนอนเจาะเปลือกทุกเรียน แก้ไขแบบใหนคับ
หนอนเจาะลำต้นโกโก้แก้ได้ยังไงคะ เป็นหนอนจำพวกไหนคะ วางไข่ตอนไหน แนะนำด้วยคะ
วิธีจำจัดเพลี้ยน้ำตาลครับและด้วงเจาะต้นมะม่วง
หนอนกินต้นทุเรียน ต้องใช้ยาอะไรคะ 🙏🏻🌳
เราจะมีวิธีกำจัดด้วงที่เจาะต้นมะม่วงได้ยังไงคะ
ขอสอบถามหน่อยครับ ต้นทุเรียนเป็นแบบนี้มีวิธีจัดการยังไงบ้างครับ
หนอนเจาะต้นทุเรียนทำอย่างไรคับ
ด้วงหนวดยาวเจาะลำต้นเป็นรูเท่าเข็มแก้ไขอย่างไรครับ

ขอบคุณความรู้ดีๆที่แบ่งปันคับ
ตอนนี้โดนด้วงรบกวนอยู่คับ
เคยคิดเอาเองว่าใช้น้ำมันเครืองเก่าๆทาบริเวณเปลือกไม้จะช่วยได้ไหมคับ#ไม่ได้เรียนเกษตรมาคับแต่ชอบปลูกต้นไม้

2 Likes

ขอบคุณข้อมูลดีๆค่ะ