สารกำจัดศัตรูพืชถ้าเข้าสู่ร่างกายมนุษย์จะอันตรายหรือสะสมหรือไม่?

ก่อนอื่นมารู้จักคำว่า “ซีโนไบโอติก (Xenobiotic)”

สารแปลกปลอม (xenobiotic) เป็นสารเคมีที่พบในสิ่งมีชีวิต ที่สิ่งมีชีวิตนั้นไม่ได้ผลิตหรือสร้างขึ้นเอง เช่น ยารักษาโรค สารป้องกันกำจัดศัตรูพืช สารก่อมะเร็ง เป็นต้น นอกจากนี้สารที่ได้จากธรรมชาติ อาจกลายมาเป็นสารแปลกปลอมก็ได้ หากเข้าไปสู่ร่างกายของสิ่งมีชีวิตชนิดอื่น

คำว่าสารแปลกปลอม (xenobiotics) มักใช้กับที่เกี่ยวข้องกับมลพิษ (pollutants) อาทิเช่น ไดออกซิน(dioxins) สารเคมีในกลุ่มของไฮโดรคาร์บอนที่สลายตัวยาก เช่น สารไบฟินิลโพลีคลอริเนต(polychlorinated biphenyls) และสารอื่นๆที่มีผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิต คำว่า “xenobiotics” มาจากรากศัพท์ของกรีก xenos = foreigner, stranger และ bios = life ดังนั้น Xenobiotics จึงมีความหมายกว้างอาจรวมไปถึง ยารักษาโรค (drugs) สารก่อมะเร็ง (carcinogens) มลพิษในสภาพแวดล้อม (pollutants) สารตกแต่งอาหาร(food additives) สารประกอบไฮโดรคาร์บอน สารกำจัดศัตรูพืช (pesticides) รวมไปถึงเหล้า บุหรี่ ยาลดความอ้วน กาแฟ ฯลฯ

สารป้องกันกำจัดศัตรูพืช ในความหมายของ Xenobiotics ถ้าเข้าสู่ร่างกายคนจึงเป็นสิ่งแปลกปลอม สารป้องกันกำจัดศัตรูพืชในปัจจุบันเกือบจะทั้งหมดเป็นสารอินทรีย์ (Organic chemistry)หรือไฮโดรคาร์บอน มีเพียงไม่กี่ชนิดที่เป็นสารอนินทรีย์ (Inorganic)ได้แก่ ซัลเฟอร์ คอปเปอร์ ที่ใช้เป็นสารกำจัดเชื้อโรคพืช จะขอยกตัวอย่างว่าสารคลอร์ไพริฟอส มีองค์ประกอบอะไรบ้าง

คลอร์ไพริฟอส มีสูตรโมเลกุล C9H11Cl3NO3PS ความหมายคือประกอบด้วยธาตุ คาร์บอน © ไฮโดรเจน(H) คลอรีน(Cl) ไนโตรเจน (N) ออกซิเจน(O) ฟอสฟอรัส§ และซัลเฟอร์ (S)

ยารักษาคน

-พาราเซตามอล มีสูตรโมเลกุล C8H9NO2 ความหมายคือประกอบด้วยธาตุ คาร์บอน © ไฮโดรเจน(H) ไนโตรเจน (N) ออกซิเจน(O)

  • อะมอกซี่ซิลินมีสูตรโมเลกุล C16H19N3O5S ความหมายคือประกอบด้วยธาตุ คาร์บอน © ไฮโดรเจน(H) ไนโตรเจน (N) ออกซิเจน(O) ซัลเฟอร์(S)

มนุษย์ต้องการสารเคมีหรือไม่?

เมื่อเราย้อนรอยกลับไปตอนเรียนสุขศึกษา ร่างกายคนเราต้องการสารอาหาร (Nutritions) ได้แก่ คาร์โบไฮเดรต ไขมัน โปรตีน น้ำ กากใย และวิตามิน ที่กล่าวมาดังกล่าวข้างต้นล้วนแต่มีพื้นฐานเป็นเคมีทั้งสิ้นซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นสารอินทรีย์ที่ประกอบด้วยธาตุคาร์บอน ไฮโดรเจน ออกซิเจน และไนโตรเจน เป็นองค์ประกอบหลัก นอกจากนี้ยังมีเกลือแร่ที่จำเป็น มีทั้งที่ร่างกายต้องการมาก(Macrominerals) เป็นแร่ธาตุที่มนุษย์ต้องการเป็นปริมาณมากกว่า 150 มกต่อวัน ได้แก่ แคลเซียม คลอรีน แมกนีเซียม ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม โซเดียม ร่างกายต้องการน้อย(Trace minerals) เป็นแร่ธาตุที่มนุษย์ต้องการเป็นปริมาณน้อยกวา 200 มกต่อวัน ได้แก่ โคบอลท์ ทองแดง(คอปเปอร์) โครเมียม ไอโอดีน เหล็ก แมงกานีส โมลิบดินัม ซีลีเนียม สังกะสี(ซิงค์) อีกทั้งที่ร่างกายต้องการในระดับน้อยมากในระดับไมโครกรัมต่อวัน (Ultratrace minerals) ได้แก่ โบรมีน อาร์ซินิก นิเกิล ฟลูออรีน โบรอน ลิเธียม สโตรเทียม และซิลิกอน

จากข้อมูลข้างต้น จะเห็นได้ว่าคนเรามีความสัมพันธ์กับสารเคมีมาตั้งแต่เกิด และจำเป็นต้องใช้สารเคมีและเป็นองค์ประกอบของสารอาหาร สารกำจัดศัตรูพืชรวมทั้งเคมีเกษตรอื่นๆ และยารักษาโรคของคน เมื่อจำแนกตามองค์ประกอบก็เป็นธาตุที่ร่างกายต้องการนำไปใช้ในการเจริญเติบโตและขบวนการสร้างพลังงาน (Metabolism) หากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชเข้าสู่ร่างกายคนโดยบังเอิญก็จะถูกเปลี่ยนแปลงโดยน้ำย่อยหลายชนิดและขบวนการเมทาบอลิซึมนำไปใช้ประโยชน์ต่อร่างกายได้บางส่วน ยกเว้นว่าได้รับเป็นปริมาณมากเกินระดับความปลอดภัย ร่างกายก็จะมีขบวนการกำจัดสิ่งแปลกปลอมโดยขบวนการที่เรียกว่า (detoxification) กรณีที่เกิดอันตรายนั้น ส่วนมากมักเกิดจากการเจตนานำไปกินยาตายหรือที่เรียกว่าการใช้ผิด “misuse”เท่านั้น ยารักษาคนก็เป็นสิ่งแปลกปลอมเช่นเดียวกับเคมีเกษตร ถ้าใช้ผิดใช้เกินอัตราคำแนะนำก็เกิดอันตรายไม่ต่างกัน อย่างตัวอย่างในสหรัฐอเมริกาพบผู้ป่วยภาวะพาราเซตามอลเป็นพิษถึง 100,000 คนต่อปี ส่วนสารกำจัดศัตรูพืชนั้นหากใช้อย่างถูกต้อง ตามคำแนะนำโอกาสที่จะเกิดอันตรายต่อผู้ใช้และผู้บริโภค คงไม่เกิดขึ้นแน่นอน
เอกสารประกอบการเรียบเรียง

กลุ่มกีฏและสัตววิทยา. 2553. คำแนะนำการป้องกันกำจัดแมลงและสัตว์ศัตรูพืช. สำนักวิจัยพัฒนาการ

อารักขาพืช. กรมวิชาการเกษตร. 303 หน้า.

ศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหารครบวงจร. Xenobiotic / ซีโนไบโอติก.

http://www.foodnetworksolution.com/wiki/word/6020/xenobiotic-ซีโนไบโอติก

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. พาราเซตามอล.

4 Likes